Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là một tổ chức chính trị – xã hội của nước Việt Nam, do Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện. Mục đích, lý tưởng của Đoàn là xây dựng một nước Việt Nam độc lập, giàu mạnh, xã hội công bằng dân chủ, văn minh theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Đảng cộng sản Việt Nam xác định: “Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là đội dự bị tin cậy của Đảng, thường xuyên bổ sung lực lượng trẻ cho Đảng, kế tục sự nghiệp cách mạng vẻ vang của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh; là lực lượng nòng cốt trong phong trào thanh niên; là trường học xã hội chủ nghĩa; đại diện quyền lợi của thanh niên; phụ trách đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh” (trích Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam).